Length: 04:26
Rating: 0 / 5 (out of 0 votes)

İran'da parlamento seçimleri geride kalırken, Amerika'nın terörü desteklemekle suçladığı Tahran'la ilgili kaygıları sürüyor. Amerikan Dış Politika Konseyi Başkan Yardımcısı ve İran uzmanı Ilan Berman, teröre desteği bir türlü kesilemeyen İran'ın petrol sayesinde daha da güçlendiğini söylüyor. CUBUKCU İran'ın teröre ve Irak'taki direnişçilere verdiği desteği kesmek için nasıl bir politika izlenebilir, neler yapılabilir?BERMAN Washington'daki yetkileri düşündüren asıl sorun da bu. Dışişleri Bakanlığı 20 yıl önce bu konuda kayıt tutmaya başladığından bu yana Tahran terörü destekleyen ülkelerin başında geliyor. İran için terörü desteklemek bir utanç değil gurur kaynağı. Tahran terörist grupları kendi devrimlerini ihraç etmeleri için bir araç ve Batı tarzı politikalara alternatif olarak görüyor. Bu gerçek bir sorun. 29 yıldır İran'ın teröre, Hizbullah ve Hamas gibi gruplara verdiği desteği kesmeye çalışıyoruz. İran açıkça bu desteği kesmeyeceğini söylüyor. Tahran'ın teröre desteği zaman içinde azalıyor ya da artıyor ancak devamlılık gösteriyor. Amerika için soru, buna daha ne kadar göz yumulacağıdır.CUBUKCU Enerji konusuna gelirsek, Türkiye İran doğalgazını Avrupa'ya taşımak istiyor. Amerika ise İran'ı tecrit etmek. Bu iki yaklaşım nasıl biraraya gelebilir?BERMAN Bunlar biraraya gelmezler. Enerji güvenliği ve İran konu olduğu zaman Türkiye ve Avrupa'nın belirli kaynaklara bağımlılığı da gündeme geliyor. Avrupa Rusya'dan aldığı enerjiye ve bu ülkenin siyasi niyetlerine güvenmiyor. Dolayısıyla Rusya'ya alternatif arıyor. Amerika ve Washington'daki stratejistler için en önemli soru, İran'ı, enerji güvenliğinde önem kazanırken nasıl tecrit edebilecekleri. Bu soruya iyi bir yanıt yok. Türkiye'ye İran dışında nasıl alternatifler üretebileceğimizi düşünmeliyiz. Ankara'ya, İran'la işbirliği yapma diyemeyiz. Ankara'ya, Türkiye'nin enerji ihtiyaçlarını ve Batıyla entegrasyonunu sağlayan bir öneri sunabilmeliyiz. Şimdiye kadar bunu yapabilmiş değiliz. CUBUKCU Türkiye'nin İran'la işbirliği yaparak Amerika'yla ilişkilerini tehlikeye attığını düşünüyor musunuz? Ankara'nın Tahran'la işbirliğinden Amerika'nın kazanabileceği bir şey var mı sizce? BERMAN Türkiye kendisini hep zor bir durumda buluyor. Bir yanda, Amerika'yla hala çok güçlü olan bir ilişkisi var. Diğer yanda, bölgesindeki komşuları Türkiye'yi kendilerine çekmek istiyor. Türkiye'yle İran sınır komşusu ve işbirliği yapmak durumunda. Önemli olan bunun nasıl dengeleneceği. Türkiye Amerika için son derece hayati öneme sahip. Türkiye Tahran'ı uluslararası alanda daha sorumlu bir oyuncu yapacaksa, Washington bunu alkışlar. CUBUKCU Türkiye son yıllarda dış politikasında önemli adımlar attı. Sizce bu, geleneksel Türk dış politikasından sapma mı, yoksa bölgesinde daha etkili olmaya çalışan bir ülkenin pragmatik adımları olarak mı değerlendirilmeli? BERMAN Bunda etkili olan birçok unsur var. Avrupa Türkiye'yi bünyesine almaya çekiniyor. Türkiye genç nüfusu ve canlı ekonomisiyle Avrupa'ya yarar sağlayacaktır. Son yıllardaki deneyim gösterdi ki Avrupalı politikacılar Türkiye'yle ne yapacaklarını bilmiyor, bilmek de istemiyorlar. Türkler de fikir değiştiriyor. 10 yıl öncesine göre fark var. Türklerin üçte ikisi artık Avrupa Birliği'ne girmenin iyi bir fikir olmadığına inanıyor. Bu büyük bir değişiklik. Diğer taraftan Türkiye'nin bir yer bulması lazım. Bu ortamda Türkiye'nin ilgisi Orta Doğu'ya dönüyor, toplum daha dindarlaşıyor ve AK Parti'nin yükselişi de bu denklemden doğuyor. Giderek daha fazla Türk'ün kendisini dindar olarak tanımladığını, bunun gereklerini yerine getirdiğini görüyoruz. Bu insanlar kendilerini laik Avrupa'nın değil, dindar Orta Doğu'nun parçası olarak görmeye başlıyorlar. Bu değişim de Türkiye'nin Avrupa içinde yer edinmesini güçleştiriyor. Tabii bu değişebilir. Amerikalı ve Avrupalı politikacıların bunun biran önce farkına varması lazım. Türkiye bugün Orta Doğu'da tarihinin en bağımsız rolünü üslenmiş durumda. Amerika ve Batılı ülkelerin bundan nasıl yararlanabileceklerini düşünmeleri gerekiyor.